Płonica czyli wysypka szkarlatyna u niemowlaka



Płonica zdarza się już naprawdę rzadko. Nie zmienia to jednak faktu, że choroba może być niebezpieczna, tym bardziej, że na tą wysypkę nie ma na nią skutecznej szczepionki.

Płonica (szkarlatyna; łac. scarlatina) jest ostrą chorobą zakaźną wieku dziecięcego wywoływaną przez paciorkowce grupy A (Streptococcus pyogenes), a właściwie przez wytwarzane przez te bakterie egzotoksyny A, B i C (tzw. toksyny erytrogenne).


Płonicę, zwaną inaczej szkarlatyną, wywołują paciorkowce z grupy A. Bakterie przenoszą się drogą kropelkową (ślina, wydzielina z nosa), ale również przez skażone przedmioty i osoby zdrowe (np. na dłoniach). Szkarlatyna może rozwinąć się także w wyniku kontaktu z chorym na anginę paciorkowcową.

Objawy te wynikają z nadwrażliwości, a ta z uprzedniej ekspozycji na toksyny. Jedynym źródłem zakażenia płonicą jest człowiek chory na anginę paciorkowcowąpłonicę lub inne zakażenie wywołane przez paciorkowca, a także osoba zdrowa będąca nosicielem. Zarazić się można drogą kropelkową, a także przez odzież i sprzęty używane przez chorego.

Objawy szkarlatyny u dziecka

Okres wylęgania choroby to 2-5 dni. Po tym czasie pojawiają się pierwsze symptomy: ból gardła, nagły wzrost gorączki, ból brzucha, wymioty. Język dziecka pokrywa się białym nalotem, który dopiero po ok. 3 dniach nabiera malinowego koloru. W tym momencie płonica często mylona jest z ropną anginą lub zapaleniem gardła. Lekarz w trakcie badania dodatkowo stwierdza silnie przekrwione łuki gardłowo-podniebieniowe i powiększone węzły chłonne (głównie szyjne).

 

Pierwszy charakterystyczny dla szkarlatyny objaw pojawia się około 3. dnia po wystąpieniu gorączki. To drobnoplamista, niekiedy również swędząca wysypka, która występuje z różnym nasileniem: czasem bywa ledwie widoczna i szybko ustępuje, innym razem jest żywoczerwona, nawet wybroczynowa i zlewa się szczególnie intensywnie na tułowiu i kończynach. Na twarzy dziecka pojawia się rumień, który jednak – co charakterystyczne – nie występuje wokół ust i nosa. Ten blady odcień nazywany jest trójkątem Fiłatowa.

Po 2-3 tygodniach wysypka ustępuje, a skóra zaczyna się łuszczyć (tzw. łuszczenie grubopłatowe). Rozpoczyna się na twarzy, potem na tułowiu, w końcu – na dłoniach i podeszwach stóp, gdzie przebiega najsilniej. Łuszczenie może potrwać nawet do dwóch tygodni.

Leczenie wysypki płonicy

Leczenie jest konieczne z uwagi na ryzyko groźnych powikłań. Płonica, podobnie jak inne choroby wywołane zakażeniem paciorkowcami z grupy B, może prowadzić do ostrego ropnego zapalenia węzłów chłonnych, paciorkowcowego zapalenia stawów i kości, ostrego kłębuszkowego zapalenia nerek czy gorączki reumatycznej. Najskuteczniejsze jest leczenie antybiotykiem (penicyliną lub alternatywnie: cefalosporynami czy makrolidami). Już po 2-3 dniach jego stosowania dochodzi do wyjałowienia gardła i migdałków, po tygodniu dziecko może wyglądać na zupełnie zdrowe. Jednak z uwagi na ryzyko powikłań leczenie trzeba kontynuować do momentu przyjęcia pełnej dawki antybiotyku (ok. 10 dni).

Płonica o przebiegu septycznym charakteryzuje się dużymi zmianami w gardle, zapaleniem węzłów chłonnych szyjnych. Może dojść do martwicy tkanek dna jamy ustnej (angina Ludwiga), bakteriemii i posocznicy. Dawniej przed wprowadzeniem do leczenia nowoczesnych antybiotyków choroba miała przebieg ciężki, czasem śmiertelny. Często występowały powikłania pod postacią zapalenia nerek, stawów, węzłów chłonnych i ucha środkowego, rzadziej zapalenia wsierdzia czy mięśnia sercowego. Obecnie typowe postacie płonicy stwierdza się rzadko, zwykle przebieg choroby jest łagodniejszy, a powikłania prawie nie występują. Antybiotykami pierwszego rzutu w leczeniu płonicy są penicyliny, zarówno doustne jak i domięśniowe. Rokowanie w postaciach niepowikłanych jest dobre. Po przebyciu choroby u znacznej większości osób pozostaje trwała odporność.

Jak wygląda wysypka szkarlatyny u dzieci? – zdjęcia

wysypka szkarlatyny na dłoniach

Chory na szkarlatynę niemowlak

Obolałe gardło i wysoka gorączka niemowlaka nie sprzyjają dobremu samopoczuciu. Twoje dziecko może nie mieć apetytu i z trudem przełykać cokolwiek. Nie zmuszaj go więc do przyjmowania pokarmów stałych, ale pamiętaj o właściwym nawadnianiu.

Co stosować i jak reagować na gorączkę dziecka?

Podawaj mu ciepłe, lekko osłodzone napoje (np. herbatę lipową z miodem i cytryną), a gdy wróci apetyt podawaj mu na początek półpłynne wzmacniające posiłki, jak np. dobry rosół, kaszkę, purée z jarzyn z dodatkiem masła czy przetarte pulpety drobiowe. Jeśli dziecko bardzo gorączkuje, często zmieniaj mu piżamkę i pościel, a wysoką temperaturę zbijaj zgodnie z zaleceniami lekarza (paracetamolem lub ibuprofenem). Możesz wypróbować też domowe sposoby na jej obniżenie, np. okłady ręcznikiem nasączonym wodą o 2-3 stopnie chłodniejszą od ciała dziecka lub krótka (5 min.) schładzająca kąpiel w wodzie również o 2 stopnie chłodniejszej od temperatury dziecka. Okłady powinny obejmować dużo powierzchnię ciała: tułów, klatkę piersiową, można też owinąć nimi łydki.