Strona główna » Choroby » Przepuklina u niemowlaka – jak wygląda? Objawy i leczenie

Przepuklina u niemowlaka – jak wygląda? Objawy i leczenie

Przepuklina występuje u jednego na 100 niemowląt, dziewięciokrotnie częściej u chłopców niż u dziewczynek (bardziej narażone są również dzieci urodzone przedwcześnie). W ponad połowie przypadków ujawnia się w pierwszych trzech miesiącach życia dziecka. Na czym polega to zjawisko?


Ścianka jamy brzusznej dziecka jest wyściełana błoną – otrzewną, która otacza wszystkie narządy. Zakończona jest ona u dziecka wypustką, która w okolicach terminu porodu powinna się zasklepić i zamknąć wejście do kanału pachwinowego. Ale nie zawsze się tak dzieje. Może dochodzić do takiej sytuacji, że ruchome części tkanki łącznej (otrzewna i pętle jelitowe) przedostają się przez otwory i próbują wyjść poza jamę, w której się znajdują. Uogólniając – o przepuklinie mówimy zawsze wtedy, gdy narząd bądź tkanka nieprawidłowo przemieszczą się poza jamę ciała, w której normalnie powinny się znajdować.

Przepuklina wymaga leczenia operacyjnego wyjątkowo rzadko i w zasadzie wyłącznie u dzieci po 3 roku życia. Do tego bowiem wieku, w miarę rozwoju mięśni jamy brzusznej, przepuklina samoistnie zanika.

Zobacz: Czym jest jak wygląda przepuklina pępkowa u niemowląt ?

Nieco bardziej skłonni jesteśmy zoperować niewielkie przepukliny u dziewczynek ponieważ mogą w istotny sposób powiększyć się w czasie ciąży. Niekiedy przepuklina pępkowa bywa mylona z przepukliną kresy białej, która występuje w linii środkowej między pępkiem a mostkiem. Przepuklina kresy białej wymaga zabiegu wyjątkowo i ustępuje samoistnie w miarę wzrostu dziecka.

Wrota, kanał, worek, zawartość przepukliny – te elementy należą do schematu budowy przepukliny.

Na przepuklinę składają się cztery główne elementy:

  • Wrota przepukliny – jest to najczęściej miejsce zmniejszonego oporu tkanek. Przez to może dojść do wydostania się zawartości przepukliny.
  • Kanał przepukliny – przez niego zawartość przepukliny przedostaje się do tkanek podskórnych.
  • Worek przepuklinowy – jest to otoczka utworzona przez otrzewną. Okala ona wydostającą się z brzucha zawartość i utrzymuje ją. Stąd też nazwa „worek”. Szyjka worka przepuklinowego znajduje się w kanale przepuklinowym, trzon i dno wydostaje się na zewnątrz.
  • Zawartość – są to struktury, które przedostają się do worka przepuklinowego. W przypadku przepuklin brzusznych jest to najczęściej jelito cienkie. Z czasem do worka przepuklinowego mogą się przedostawać inne struktury.

Nie uważa się by jakikolwiek sens miało klejenie przepuklin pępkowych u noworodków czy niemowląt. Postępowanie to nie ma wpływu na losy przepukliny. Często pod plastrami gromadzi się klej i brud, dochodzi do niepotrzebnego stanu zapalnego skóry.

Jeśli zachodzi konieczność leczenia operacyjnego to podejmujemy je u dzieci około 3 roku życia. Zabieg wykonywany jest w trybie jednego dnia i trwa około pół godziny. Obciążenie okołooperacyjne i postępowanie jest podobne jak w przepuklinie pachwinowej. Dziecko wymaga kontroli chirurgicznej po miesiącu.

Objawy przepukliny u niemowlaka

Typowym dla przepukliny objawem jest charakterystyczne, twarde zgrubienie w pachwinie lub – w przypadku, gdy mówimy o przepuklinie pępkowej noworodka – charakterystyczny twardy, uwypuklony pierścień wokół pępka. Te wybrzuszenia staja się najbardziej wyraźne, gdy dziecko się napina lub płacze. Widać je także podczas kaszlu, kichania oraz przy wypróżnianiu, czyli przy wszystkich czynnościach, które wymagają napinania mięśni brzucha. Zazwyczaj przepuklina nie boli, choć może zdarzać się, że maluch z jej powodu płacze, napina się, a czasem nawet wymiotuje. Dopóki jednak zgrubienie daje się odprowadzić, czyli wsunąć do wewnątrz, nie jest groźna.

Leczenie przepukliny u niemowlaka

Jeśli lekarz potwierdzi istnienie przepukliny, obejrzy malucha i przede wszystkim pokaże rodzicom, jak samodzielnie i bezpiecznie ją odprowadzać. Prawdopodobnie i tak będzie konieczna operacja, jednak nie trzeba się z nią spieszyć. Można ją spokojnie zaplanować w dogodnym dla rodziny terminie, zwykle nie wcześniej niż po ukończeniu 3 miesiąca życia . Zdarza się jednak, że operację trzeba wykonać natychmiast. Dzieje się tak wtedy, gdy przepuklina nie daje się odprowadzić. Oznacza to zazwyczaj, że w otworach zakleszczyły się fragmenty otrzewnej. W takim wypadku dziecko zacznie odczuwać silny ból (zwłaszcza przy dotknięciu), skóra stanie się zaczerwieniona i bolesna. Wówczas nie wolno zwlekać, tylko czym prędzej jechać do szpitala, bowiem w zakleszczonej części otrzewnej lub w jelicie ustaje krążenie i bardzo szybko może dojść do martwicy tej części ciała.

Bardzo rzadko natomiast dochodzi do uwięźnięcia w przypadku przepukliny pępkowej. Przeważnie cofa się ona samoistnie w pierwszych latach życia i nie wymaga leczenia. Zaleca się jedynie ćwiczenie mięśni brzucha dziecka (kładzenie na brzuszku) oraz ewentualnie stosowanie specjalnych ściągających plastrów (o sposobie terapii decyduje lekarz pediatra). Jeżeli jednak dziecko ma przepuklinę jeszcze w wieku 3-4 lat, lekarz może uznać, że trzeba ją zoperować.

Sygnały alarmowe przepukliny

Te objawy powinny spowodować czujność rodziców i w razie wystąpienia nawet części z nich – wezwanie pogotowia lub natychmiastowe zawiezienie dziecka do szpitala:

  • wymioty,
  • ostry ból,
  • zatrzymanie gazów,
  • zaparcie,
  • zaczerwienienie skóry wokół przepukliny,
  • płacz i krzyk,
  • bolesność w miejscu przepukliny.

Na koniec kilka słów uspokojenia: przepuklina niemowlęca bardzo rzadko bywa niebezpieczna dla maluszka, ale wymaga uważnej obserwacji i regularnych kontroli pediatry.

Anna Maria Jasieńska